اتحادهای ریاضی پایه نهم

+
×
÷
√y
2a+5b
α
7x-3

جدول خلاصه اتحادهای مهم ریاضی (پایه نهم)

نام اتحاد فرمول کلی مثال نتیجه
مربع مجموع (a + b)² (x + 3)² x² + 6x + 9
مربع تفاضل (a − b)² (2y − 5)² 4y² − 20y + 25
جمله مشترک (a + b)(a + c) (x + 2)(x + 5) x² + 7x + 10
مزدوج (a + b)(a − b) (x + 4)(x − 4) x² − 16
مجموع مکعب‌ها (a + b)³ (x + 2)³ x³ + 6x² + 12x + 8
تفاضل مکعب‌ها (a − b)³ (2y − 1)³ 8y³ − 12y² + 6y − 1
جمع دو مکعب a³ + b³ x³ + 8 (x + 2)(x² − 2x + 4)
تفاضل دو مکعب a³ − b³ y³ − 27 (y − 3)(y² + 3y + 9)
🔹 اتحادهای مربعی بیشتر برای بسط دادن استفاده می‌شوند و اتحادهای مکعبی علاوه بر بسط، در تجزیه نیز کاربرد دارند .

آموزش اتحادهای ریاضی پایه نهم

در ریاضی، اتحادها تساوی‌هایی هستند که برای همه عددها و عبارت‌ها درست هستند. یادگیری اتحادها کمک می‌کند تا عبارت‌های جبری را سریع‌تر بسط دهیم، ساده کنیم و اشتباهات محاسباتی را کاهش دهیم. در ادامه، پرکاربردترین اتحادهای پایه نهم را به صورت متنی و با توضیح کامل معرفی می‌کنیم

1) مربع مجموع

زمانی استفاده می‌شود که دو جمله با هم جمع شده و به توان ۲ برسند
(a + b)² = a² + 2ab + b²
مثال: (x + 3)² = x² + 6x + 9

در این اتحاد، جمله وسط همیشه مثبت است و کمک می‌کند بدون ضرب طولانی پرانتزها، به راحتی بسط بدهیم

2) مربع تفاضل

وقتی دو جمله از هم کم شوند و به توان ۲ برسند
(a - b)² = a² - 2ab + b²
مثال: (2y - 5)² = 4y² - 20y + 25

تفاوت آن با مربع مجموع در علامت جمله وسط است: جمله وسط منفی می‌شود

3) جمله مشترک

وقتی دو پرانتز یک جمله مشترک دارند
(a + b)(a + c) = a² + a(b + c) + bc
مثال: (x + 2)(x + 5) = x² + 7x + 10

ابتدا مربع جمله مشترک را می‌نویسیم، سپس جمله مشترک را در مجموع دو جمله دیگر ضرب کرده و در آخر دو جمله غیرمشترک را در هم ضرب می‌کنیم

4) مزدوج (تفاضل دو مربع)

وقتی دو پرانتز مشابه ولی با علامت مخالف داریم
(a + b)(a - b) = a² - b²
مثال: (x + 4)(x - 4) = x² - 16

جمله وسط حذف می‌شود و نتیجه فقط تفاضل دو مربع است، بنابراین سریع و راحت محاسبه می‌شود

5) مجموع مکعب‌ها

اگر جمع دو جمله به توان ۳ برسد
(a + b)³ = a³ + 3a²b + 3ab² + b³
مثال: (x + 2)³ = x³ + 6x² + 12x + 8

این اتحاد کمک می‌کند تا بدون ضرب طولانی، توان ۳ را بسط دهیم و به راحتی جمع جملات را محاسبه کنیم

6) تفاضل مکعب‌ها

وقتی تفاضل دو جمله به توان ۳ برسد
(a - b)³ = a³ - 3a²b + 3ab² - b³
مثال: (2y - 1)³ = 8y³ - 12y² + 6y - 1

جمله وسط مثبت و منفی در جای مناسب ظاهر می‌شود و بسط سریع انجام می‌شود

7) جمع دو مکعب

برای تجزیه جمع مکعب‌ها استفاده می‌شود
a³ + b³ = (a + b)(a² - ab + b²)
مثال: x³ + 8 = (x + 2)(x² - 2x + 4)

8) تفاضل دو مکعب

برای تجزیه تفاضل مکعب‌ها
a³ - b³ = (a - b)(a² + ab + b²)
مثال: y³ - 27 = (y - 3)(y² + 3y + 9)

نکته مهم: 🔹 اتحادهای مربعی بیشتر برای بسط دادن استفاده می‌شوند و اتحادهای مکعبی هم برای بسط و هم برای تجزیه کاربرد دارند. یادگیری دقیق هر اتحاد، پایه‌ی مهمی برای حل مسائل پیشرفته‌تر ریاضی است